Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenko bildirib ki, Ukrayna 2014-cü ildə Krımı faktiki olaraq müqavimətsiz şəkildə Rusiyaya təhvil verib.
Onun sözlərinə görə, Krımda Ukrayna tərəfindən heç bir hərbi müqavimət göstərilməyib və bu səbəbdən baş verənləri “işğal” və ya “ilhaq” kimi terminlərlə ifadə etmək daha çox fəlsəfi yanaşmadır. Lukaşenko hesab edir ki, Rusiya həmin dövrdə Krımda olan qüvvələrlə razılıq əldə edərək prosesi silahlı toqquşmasız həyata keçirib.
Maraqlıdır, Aleksandr Lukaşenkonun “Krım müqavimətsiz verilib” fikri siyasi reallığı əks etdirirmi, yoxsa Kremlin maraqlarına uyğun ritorikadır?
Lukaşenkonun “Krım müqavimətsiz verilib” fikri tam siyasi reallığı əks etdirmir, daha çox Kremlin maraqlarına uyğun qurulmuş ritorikadır. Bunu bir neçə səviyyədə izah etmək olar.
Əslində, 2014-cü ildə Krımda genişmiqyaslı silahlı toqquşma baş vermədi. Amma bu, Krımın “öz xoşu ilə verilməsi” anlamına gəlmir. Ukrayna həmin dövrdə dövlət çevrilişi, ordu daxilində dağınıqlıq və siyasi böhran yaşayırdı. Rusiya artıq Krımda hərbi bazalara və faktiki nəzarət imkanlarına malik idi. “Yaşıl adamlar” adlanan silahlı qüvvələrin varlığı silahlı müqaviməti faktiki olaraq mümkünsüz və daha qanlı ssenariyə çevirirdi.
Yəni müqavimətin olmaması razılıq yox, güc balansının pozulması nəticəsi idi.
Ümumiyyətlə, Beynəlxalq hüquqda ərazinin statusu müqavimətin olub-olmaması ilə yox, suveren dövlətin razılığı və beynəlxalq tanınma ilə müəyyən olunur. Ukrayna Krımın verilməsi ilə bağlı heç vaxt hüquqi razılıq verməyib. Bu səbəbdən də Lukaşenkonun “fəlsəfi terminlərdir” yanaşması hüquqi reallığı bilərəkdən sadələşdirir və təhrif edir.
Son olaraq, Lukaşenkonun fikrində əsas təhlükə ondadır ki, o, “güc tətbiq edildi, amma qan tökülmədi” arqumenti ilə işğalı normallaşdırmağa çalışır. Bu isə beynəlxalq sistem üçün belə bir mesaj verir:
“Əgər kifayət qədər güclüsənsə və qarşı tərəf zəifdirsə, hüquq ikinci plana keçir”.
Elmar
